سیاستگذاری عمومی

طی روز های گذشته و پس از انتشار گزارش جدید مدیر کل آژانس انرژی اتمی درباره برنامه هسته ای ایران و محتوای غیرواقعی و جنجالی اش؛ که به کمک رسانه های غربی به خوبی افکار عمومی را متوجه خود ساخته بود، بار دیگر موج جدیدی از فشار بر پرونده هسته ای ایران به شکل رسمی کلید خورد. این گزارش را با توجه به محتوای آن می توان شبیه حلقه ای دانست که زنجیره نیات و اقدامات کشورهای غربی را به یکدیگر پیوند خواهد داد. حلقه نخست این حرکت تازه، کلید خوردن ادعاهای تکراری مانند مقاصد نظامی فعالیت هسته ای و بزرگ نمایی پیامدهای آن و در نتیجه طرح تهدیدهایی تکراری مانند حمله به ایران از سوی رژیم صهیونیستی و قوت گرفتن لزوم تلاش و اتخاذ اقدامی جدی تر در محتوای اظهارات مقام های غربی بود. این حلقه غیر رسمی که به روشنی کانون خود را در نزدیکی گزارش آژانس گرم ساخته بود، پس از انتشار گزارش جهت دار آمانو، هدف نخست یعنی فراواقعیت سازی از یک امر غیرواقعی و ادعایی را برای خود محقق ساخت.عمده این ادعاها و اتهام ها در ضمیمه 12 صفحه ای گزارش آمده است. این ضمیمه سه بخش دارد. در بخش اول ضمیمه، تاریخچه ای از تلاش های آژانس برای یافتن پاسخ سوالات و ابهاماتی در مورد اهداف و ماهیت جنبه های نگران کننده برنامه ایران ارایه شده است. بخش دوم هم به منابع و اعتبار اطلاعات و چگونگی بررسی آن ها توسط آژانس اختصاص دارد. در بخش سوم، تحلیل آژانس از اطلاعات در دسترس و ارتباط آن با جنبه های نگران کننده برنامه اتمی ایران ارایه شده است. در این گزارش هرچند به صورت شفاف تصریح نشده که ایران در حال ساخت سلاح اتمی است، اما آمانو مدعی است که به یک برنامه رایانه ای ایران دست یافته که در آن نوعی مدل سازی احتمالی برای ساخت بمب اتمی وجود دارد. به هر حال نکته اصلی آن است که گزارش آژانس به عنوان نقطه عطف رسمی در حرکت جدید، از این پس دستاویز اقدامات بعدی خواهد بود.
در شناسایی حلقه بعدی حرکت می توان از هم اکنون به سراغ تحلیل محتوای اظهارات رسمی رفت. در این راستا آمریکایی ها  گزارش آژانس درباره ایران را هشداردهنده خوانده و اعلام کرده اند به فشارها با هدف تغییر رفتار ایران ادامه خواهند داد. در همین حال «بان کی‌ مون» نیز در واکنش به گزارش های جدیدی که مدعی اند رژیم صهیونیستی قصد دارد تا قبل از کریسمس به تاسیسات هسته ای حمله کند، نسبت به حمله نظامی هشدار داده و راه حل مناقشه را تنها در مذاکره دانسته است. گزارش ها از ناحیه اروپا نیز مدعی اند که پیش نویس دور تازه تحریم های این اتحادیه علیه ایران تا نشست بعدی وزیران خارجه در بروکسل، در نخستین روز ماه دسامبر 2011 آماده خواهد شد. البته این موج مهاجم (که طیفی از تحریم تا حمله نظامی، با چربش تاکید بر تحریم را در خود دارد) با مخالفت مجدد از جانب روسیه و چین مواجه شده است. در این راستا سخنگوی وزارت خارجه چین روز پنجشنبه با تاکید بر راه حل های دیپلماتیک اعلام کرد، تحریم ها نمی توانند مشکل برنامه هسته ای ایران را به طور اساسی حل کنند. مقامات روس نیز که که از قبل با وضع تحریم های جدید مخالف بوده اند، از زبان «گنادی گاتیلو» معاون وزیر امور خارجه و «کنسانتین کوساچف» رئیس کمیته روابط خارجی دوما این گونه گفتند که هدف جامعه بین المللی از اعمال هر‌گونه تحریم علیه ایران را وسیله ای [بهانه ای] سیاسی برای ساقط کردن رهبری سیاسی در تهران می دانند و لذا مسکو در چنین راهبردی شراکت نخواهد کرد. کوساچف اظهارات خصمانه و بدون مدرک غربی ها را تعجب آور دانسته و اعلام کرده چنین اظهاراتی مذاکرات در قالب گروه شش (۵+۱) را بی معنا می سازد.
با این شواهد می توان هدف این تحرکات را در رسیدن به افزایش نگرانی از محل برنامه ایران و ایجاد اجماع مورد نیاز در حلقه بعدی، یعنی جلسه شورای امنیت دانست. لازم است بدانید تا نه روز دیگر گزارش دبیرکل در شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بررسی خواهد شد و این شورا می تواند تصمیم بگیرد که پرونده ایران یک بار دیگر به شورای امنیت سازمان ملل ارجاع شود یا خیر. در این راستا گزارشی از خبرگزاری رویترز به نقل از یک  مقام ناشناس آمریکایی، مدعی است در دور جدید تحریم های ایالات متحده آمریکا بانک های تجاری ایرانی و شرکت های پوششی هدف قرار می گیرند. البته این مقام آمریکایی اعتراف کرده که روسیه و چین به عنوان اعضای دارای حق وتو چنین قطع نامه ای را وتو خواهند کردف با این حال تلاش برای همسو ساختن ایشان ادامه می یابد.
ادعاهایی از این دست که جمهوری اسلامی‌ایران به زودی در آستانه توانایی هسته ای خواهد بود و یا بدتر از آن به یک بمب هسته ای واقعی دست خواهد یافت، چیز تازه ای نیست. این موضوع حتی در مقاله اخیر «اسکات پترسون» در روزنامه «کریستین ساینس مانیتور» این گونه آمد که "با نگاهی مختصر به گذشته خواهید دید که بیشتر از ربع قرن است که مقامات غربی مکرراً مدعی شده اند، ایران به ورود به باشگاه هسته ای نزدیک است." این مسئله دستاویز تهدید های اعلامی متعددی چون حمله نظامی و یا اعمال تحریم اقتصادی بوده و پیوسته ادعا شده که همه گزینه ها بر روی میز قرار دارد. با این حال در طی سه دهه سپری شده این موضوع نیز به وضوح نمایان شده که هرگونه حمله به ایران چه از طرف رژیم صهیونیستی و چه از سوی آمریکا، قطعاً با واکنش جدی ایران روبرو خواهد شد. تحلیل ها پیامد چنین حرکتی آن را فراتر از جنگی دو طرفه و در قالب جنگی بین المللی با حضور کشورهای متعدد ترسیم می کند. از این رو هیچ گاه از حالت اعلامی خارج نشده است. به بیان دیگر گزینه نظامی در تاریخ نگاری هشدارهای غرب به ایران از ابتدای انقلاب تا امروز همواره صورتی ایذایی داشته است. از این رو با اوجگیری مجدد جنگ دیپلماتیک در این شرایط، بدون شک نیازمند دقت و اقدامات هدفمندی از جانب دستگاه سیاست خارجی کشورمان خواهیم بود، تا این بازی سیاسی، لطمه ای به تامین منافع ملی کشور وارد نسازد.